„Pana Wołodyjowskiego” napisał Henryk Sienkiewicz, pracując w majątku Mineyków w Dubnikach na Białorusi w latach 1887–1888. Powieść ukazała się w Warszawie jako trzecia część „Trylogii”. Poznaj historię jej powstania, literackich pierwowzorów i miejsca, w którym została napisana.
Kto napisał „Pana Wołodyjowskiego”?
Autorem powieści „Pan Wołodyjowski” był Henryk Sienkiewicz. Pisarz stworzył ją jako ostatnią część „Trylogii”, po „Ogniem i mieczem” oraz „Potopie”. Utwór powstawał w drugiej połowie lat 80. XIX wieku, a jego akcja obejmuje wydarzenia rozgrywające się głównie w latach 1668–1673.
Sienkiewicz pracował nad powieścią podczas pobytu w majątku Mineyków we wsi Dubniki, położonej w rejonie ostrowieckim na terenie dzisiejszej Białorusi. W tym samym miejscu wcześniej rozwijał koncepcję „Potopu”. Jego pobyt w Dubnikach przypadał na lata 1884–1888.
„Pana Wołodyjowskiego” napisał Henryk Sienkiewicz. Powieść powstawała w Dubnikach i została wydana w latach 1887–1888.
Gdzie Sienkiewicz napisał powieść?
Literacka historia Dubnik wiąże się z Majątkiem Mineyków, którego murowany dwór wzniósł polski ziemianin Bronisław Mineyko w 1878 roku. Posiadłość od początku XIX wieku należała do rodziny Mineyków. Sienkiewicz znał ją także dzięki związkom z Marią Szetkiewicz, swoją pierwszą żoną.
W dworze pisarz znalazł warunki do pracy nad powieścią historyczną. Mieszkańcy Dubnik i osoby bywające w majątku miały stać się inspiracją dla niektórych bohaterów. Nie oznacza to jednak, że postacie zostały odwzorowane bezpośrednio. Sienkiewicz łączył fakty historyczne, rodzinne przekazy i własną wyobraźnię.
Co stało się z dworem?
14 lipca posiadłość wystawiono na elektronicznej aukcji BUTB-Nieruchomości, prowadzonej przez Białoruską Uniwersalną Giełdę Towarową. Sprzedany kompleks obejmował piętrowy budynek dworski, obiekt administracyjny z 1968 roku, łaźnię z pralnią, stołówkę, punkt medyczny, garaże, magazyny oraz zabudowania gospodarcze.
Dwór do 2005 roku pełnił funkcję placówki dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami. Podczas aukcji majątek kupiła firma z obwodu grodzieńskiego zajmująca się produkcją materiałów budowlanych. Sprzedaż majątku zakończyła się kwotą 1058,4 rubla białoruskiego, czyli około 1100–1350 złotych według przeliczników przywoływanych w różnych relacjach. Cena była o 5% wyższa od wartości wywoławczej.
Kiedy wydano „Pana Wołodyjowskiego”?
Powieść publikowano odcinkami w latach 1887–1888 na łamach warszawskiego dziennika „Słowo”. Fragmenty ukazywały się także niemal równocześnie w krakowskim „Czasie” oraz „Dzienniku Poznańskim”. Wydanie książkowe również wyszło w Warszawie nakładem „Słowa”.
Utwór został podzielony na trzy tomy. Część rękopisu przechowuje Ossolineum we Wrocławiu, a pełny tekst można znaleźć między innymi w cyfrowych zbiorach Polony i serwisie Wolne Lektury.
O czym opowiada powieść?
Fabuła rozgrywa się przede wszystkim na Kresach i przedstawia okres wojen Rzeczypospolitej z Imperium Osmańskim. Tytułowy bohater, nazywany Małym Rycerzem, jest pułkownikiem, dowódcą i żołnierzem wiernym ojczyźnie. Czytelnik zna go już z wcześniejszych części „Trylogii”.
Wśród wydarzeń historycznych opisanych przez Sienkiewicza znajdują się elekcja Michała Korybuta Wiśniowieckiego w 1669 roku, oblężenie Kamieńca Podolskiego w 1672 roku oraz bitwa pod Chocimiem w 1673 roku. Powieść łączy sceny batalistyczne z wątkami obyczajowymi i romansowymi.
Finał historii Małego Rycerza
Jerzy Michał Wołodyjowski walczy z tureckim najeźdźcą i próbuje chronić bliskich. Jednym z ważnych wątków jest porwanie ukochanej Baśki przez Azję. Los bohatera wiąże się ostatecznie z obroną Kamieńca Podolskiego, gdzie ginie, wysadzając twierdzę.
Jego pożegnalne słowa skierowane do żony brzmią: „Nic to”. Krótkie zdanie stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów całej powieści.
Czy Michał Wołodyjowski istniał naprawdę?
Literacki bohater ma historyczny pierwowzór. Sienkiewicz inspirował się postacią Jerzego Michała Wołodyjowskiego, autentycznego rycerza i żołnierza. Pisarz wykorzystał jego biografię, lecz rozbudował ją o fikcyjne wydarzenia, relacje oraz cechy charakteru.
Historyczną postacią był także Piętka, towarzysz Wołodyjowskiego, oraz pan Motowidło, który zginął pod Chocimiem. W powieści pojawia się również hetman Sobieski. Ketling wyrasta częściowo z postaci majora artylerii Heklinga lub Heikinga, ale Sienkiewicz połączył jego dzieje z fikcyjnym Hesslingiem znanym z wcześniejszych tomów.
Baśka Wołodyjowska
Inspiracją dla Baśki była Krystyna Jeziorkowska, żona historycznego Jerzego Wołodyjowskiego. Podobieństwo dotyczyło przede wszystkim punktu wyjścia postaci. Charakter literackiej Baśki znacznie różnił się od osobowości historycznej Krystyny.
Jakie są adaptacje powieści?
Historia Małego Rycerza trafiła także na ekran. W 1969 roku Jerzy Hoffman wyreżyserował film fabularny „Pan Wołodyjowski”. W tym samym roku powstał serial telewizyjny „Przygody pana Michała” w reżyserii Pawła Komorowskiego.
Obie produkcje utrwaliły obraz bohatera jako znakomitego szermierza, dowódcy i obrońcy Kamieńca Podolskiego. Filmowa wersja Hoffmana należy do najbardziej znanych polskich adaptacji prozy Sienkiewicza.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Kto jest autorem powieści „Pan Wołodyjowski”?
Autorem jest Henryk Sienkiewicz, który napisał ją jako trzecią część swojej „Trylogii”.
Gdzie Sienkiewicz pracował nad „Panem Wołodyjowskim”?
Powieść powstawała podczas pobytu pisarza w majątku Mineyków we wsi Dubniki na terenie dzisiejszej Białorusi.
Kiedy i gdzie ukazywała się powieść po raz pierwszy?
Utwór publikowano odcinkami w latach 1887–1888 w warszawskim dzienniku „Słowo”, z równoległymi wydrukami m.in. w „Czasie” i „Dzienniku Poznańskim”.
O jakim okresie historycznym opowiada fabuła?
Akcja toczy się głównie na Kresach i opisuje wojny Rzeczypospolitej z Imperium Osmańskim w latach 1668–1673.
Czy postać Michała Wołodyjowskiego istniała w rzeczywistości?
Tak, bohater ma historyczny pierwowzór Jerzego Michała Wołodyjowskiego, lecz Sienkiewicz rozszerzył jego biografię o fikcyjne elementy.
Jak kończy się historia Małego Rycerza?
Wołodyjowski ginie podczas obrony Kamieńca Podolskiego, wysadzając twierdzę, a jego ostatnie słowa brzmią „Nic to”.
Co stało się z dworem Mineyków w Dubnikach?
Dwór był przez długi czas placówką opiekuńczą, a następnie sprzedano go na aukcji elektronicznej firmie z obwodu grodzieńskiego.
Czy „Pan Wołodyjowski” doczekał się adaptacji filmowych?
Tak, w 1969 roku powstał film Jerzego Hoffmana „Pan Wołodyjowski” oraz serial „Przygody pana Michała” w reżyserii Pawła Komorowskiego.
