Gdzie kręcono Janosika? Poznaj najsłynniejsze plenery filmowe

Najważniejsze plenery „Janosika” to przede wszystkim Dolina Chochołowska, rezerwat Przełom Białki pod Krempachami z Jaskinią Obłazową oraz zamki w Niedzicy, Pieskowej Skale i Ogrodzieńcu. To właśnie te miejsca posłużyły jako tło przygód legendarnego zbójnika i jego kompanii. Zapraszamy do odkrycia dokładnych lokalizacji, które do dziś przyciągają miłośników serialu i pięknych krajobrazów.

Dolina Chochołowska i ślad zbójnickich szałasów

Akcja serialu rozgrywa się co prawda na terenie odległych Karpat, ale wiele ujęć powstało w Tatrach Zachodnich. Twórcy szczególnie upodobali sobie rozległe przestrzenie Doliny Chochołowskiej, gdzie surowy krajobraz gór idealnie komponował się z wizją zbójnickiego życia. Pasterskie szałasy i drewniane chaty posłużyły za tło do codziennych rozmów i narad bohaterów, a otaczające je stoki dodawały scenom autentyczności. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów jest niewielka kapliczka pasterska na Polanie Chochołowskiej.

W serialu zagrała ona rolę frontu kościoła, w którym główny bohater bierze ślub z Maryną – w tej roli Ewa Lemańska. Finał tej samej ceremonii, a konkretnie wnętrze świątyni, to już zupełnie inna lokalizacja, która znajduje się kilkadziesiąt kilometrów dalej, w stronę Pienin. Wybór tego miejsca nie był przypadkowy – drewniana architektura sakralna Podhala od dekad stanowi nieodłączny element krajobrazu kulturowego regionu, a jej wykorzystanie w kadrze umocniło góralski klimat produkcji.

Jaskinia Obłazowa i Przełom Białki

Jednym z najciekawszych przyrodniczo i filmowo punktów na trasie śladami „Janosika” jest rezerwat Przełom Białki pod Krempachami, usytuowany bliżej miejscowości Nowa Biała niż samej Białki Tatrzańskiej. To właśnie tam, na Skałce Obłazowej, realizowano kluczowe sceny zbójnickiego życia. Wapienne skały Obłazowa (670 m n.p.m.) i Kramnica (688 m n.p.m.) utworzyły malowniczy przełom górskiej rzeki, będący zarazem naturalną granicą między Spiszem a Podhalem.

Szczególne wrażenie robi Jaskinia Obłazowa, która w produkcji posłużyła jako wejście do zbójnickiej groty. Co istotne, jej wnętrze nie było filmowane na miejscu – te ujęcia zrealizowano w studiu w Pradze. Nad brzegiem Białki nagrano jednak wiele innych scen: kąpiel kompanii, wydobywanie kamieni przez skutego Janosika i Kwiczoła z pierwszej serii, a także przesłuchanie hajduka przez Kwiczoła i Pyzdrę. W odcinku „Worek talarów” to samo miejsce stało się tłem słynnej uczty z pieczonym baranem.

Jaskinia Obłazowa to nie tylko plener filmowy, ale też skarbiec archeologiczny – badacze odkryli w niej ślady neandertalczyka sprzed 50 tysięcy lat oraz najstarszy na świecie bumerang wykonany z ciosu mamuta.

Rezerwat obejmuje ponad 8 hektarów i przyciąga nie tylko fanów serialu. Sam przełom rzeki tworzą dwie charakterystyczne skały: wspomniana Obłazowa Skała, wznosząca się na lewym brzegu, oraz Kramnica – podłużna formacja z wapieni krynoidowych na prawym brzegu. Otoczaki z koryta Białki były od wieków wykorzystywane przez górali do budowy podmurówek okolicznych domów, co dodaje temu miejscu dodatkowego, kulturowego wymiaru.

Zamkowe fortyfikacje na ekranie

Serialowi twórcy umiejętnie wykorzystali architekturę obronną, obsadzając w roli siedzib arystokracji kilka znanych warowni. Zabytkowe mury nadały produkcji epickiego rozmachu, a każda z twierdz miała do odegrania konkretną rolę w opowiadanej historii.

Drewniany kościół w Dębnie

Wspomniany wcześniej ślub Janosika i Maryny, którego fasada znajdowała się w Dolinie Chochołowskiej, został sfilmowany wewnątrz wyjątkowego zabytku. Chodzi o kościół św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Filmowcy wykorzystali autentyczne wnętrze XV-wiecznej świątyni, co nadało ceremonii wyjątkowej powagi i realizmu.

Zamek Pieskowa Skała jako siedziba hrabiego

Potężna renesansowa budowla na Szlaku Orlich Gniazd wcieliła się w rezydencję hrabiego Horvatha. To właśnie tam rozegrała się jedna z najbardziej pamiętnych sekwencji – huczny bal, podczas którego Janosik dokonuje brawurowego odbicia Maryny i wyrusza w swoją ostatnią drogę. Komnaty i dziedziniec zamku idealnie oddały klimat magnackiej siedziby, kontrastującej z prostotą góralskich chat.

Finał w Jaworkach i inne plenery

Poszukiwanie lokalizacji ostatniej sceny serialu prowadzi do malowniczych Jaworek pod Szczawnicą. Emocjonujący finał, czyli powieszenie głównego bohatera, nakręcono u wylotu wąwozu Homole. Surowy, ciasny krajobraz kanionu o ścianach sięgających 120 metrów wysokości idealnie współgrał z dramaturgią zakończenia.

W trzynastoodcinkowej produkcji pojawiają się jeszcze inne charakterystyczne punkty na mapie. Ruiny Zamku Ogrodzieniec na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej widać między innymi w ostatnim odcinku. Nad wodami Jeziora Czorsztyńskiego góruje natomiast Zamek Dunajec w Niedzicy, który również posłużył jako tło kilku ujęć. Po drugiej stronie granicy, na terenie dzisiejszej Słowacji, wykorzystano Orawskie Podzamcze – imponujący zespół zamkowy przyciągający wzrok już od pierwszego kadru.

Przy okazji warto wiedzieć, że do zmontowania materiału potrzebnego w serialu zużyto ponad 80 kilometrów taśmy filmowej, a sam okres zdjęciowy rozciągnął się od maja 1971 do marca 1973 roku. Całość prac, łącznie z postprodukcją, trwała pełne trzy lata.

Zamek Dunajec w Niedzicy – praktyczny przewodnik

Warownia w Niedzicy to nie tylko cenny zabytek, ale też miejsce, które „zagrało” w wielu innych produkcjach poza przygodami karpackiego zbójnika. Kręcono tu między innymi „Zemstę” w reżyserii Andrzeja Wajdy, „Mazepę” Gustawa Holoubka na podstawie dramatu Juliusza Słowackiego oraz serial młodzieżowy „Wakacje z duchami”. Dziś turyści mogą zwiedzać zamkowe komnaty Salomonów, salę myśliwską, lochy i wozownię. Całość trasy zajmuje około 1,5 godziny, a obiekt jest dostępny w sezonie letnim od 9:00 do 18:30.

Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z 1325 roku, gdy użyto wobec niego nazwy Dunajecz, wywodzącej się z języka węgierskiego.

Na terenie twierdzy znaleziono inkaskie pismo węzełkowe kipu, co zrodziło legendę o ukrytym skarbie. Archeolog Andrzej Benesz uważał, że wskazuje ono drogę do kosztowności, lecz tajemnicy nie rozwikłał przed swoją tragiczną śmiercią w wypadku samochodowym. Dotarcie na miejsce jest proste, a możliwości dojazdu podsumowuje poniższa tabela:

Parkingi dostępne są pod karczmą Zadyma przy ulicy Widokowej, na Osiedlu Zamek numer 1, pod zaporą Jeziora Czorsztyńskiego i przy plaży Zamajerz. W okolicy Niedzicy znajduje się Jezioro Czorsztyńskie z trasą rowerową Velo Czorsztyn, piaszczysta plaża oraz ruiny zamku w Czorsztynie po drugiej stronie zbiornika. Gotycka warownia, datowana na XIV stulecie, gościła na przestrzeni dziejów między innymi Władysława Jagiełłę i Jana Kazimierza Wazę.

Dlaczego plenery „Janosika” wciąż przyciągają?

Reżyser Jerzy Passendorfer wraz z operatorem stworzyli spójną wizję plastyczną, która połączyła autentyzm tatrzańskiej i pienińskiej przyrody z monumentalnością zamkowych ruin. Każda z wykorzystanych lokalizacji była starannie dobierana nie tylko pod kątem walorów estetycznych, ale także praktycznej logistyki ekipy filmowej. Dzięki temu widz otrzymał obraz gór na tyle wyrazisty, że na długie lata zapadł w zbiorową pamięć.

Serial po raz pierwszy wyemitowano w 1974 roku i składał się on z 13 odcinków. W główną rolę wcielił się Marek Perepeczko, a na ekranie partnerowali mu między innymi Bogusz Bilewski w roli Kwiczoła, Witold Pyrkosz jako Pyzdra, Mieczysław Czechowicz czy Marian Kociniak. Ta plejada aktorskich osobowości w połączeniu z plenerami sprawiła, że produkcja szybko zyskała miano kultowej. Dziś, niemal pół wieku po premierze, Jaskinia Obłazowa, Przełom Białki i doliny wciąż tętnią życiem, a turyści przeczesują je w poszukiwaniu kadrów, które znają z ekranu.