Kto napisał Harry’ego Pottera? Poznaj autorkę serii

Autorką bestsellerowej serii o młodym czarodzieju jest brytyjska pisarka J.K. Rowling. Jej pełne nazwisko to Joanne Murray, z domu Rowling, a sławę przyniosło jej siedem powieści głównych i związane z nimi uniwersum. Poznaj historię powstania cyklu, jego metryczkę oraz zaskakujące fakty z życia twórczyni.

Jak powstał Harry Potter?

Pomysł na chłopca z blizną w kształcie błyskawicy narodził się, według samej autorki, podczas opóźnienia pociągu w 1990 roku. Zanim jednak pierwszy tom ujrzał światło dzienne, J.K. Rowling spędziła lata na dopracowywaniu fabuły w edynburskich kawiarniach. Robiła to, samotnie wychowując córkę i mierząc się z poważnymi problemami finansowymi.

Wydawnictwo Bloomsbury podjęło ryzyko i w 1997 roku opublikowało w Wielkiej Brytanii „Harry’ego Pottera i Kamień Filozoficzny”. Książka od razu zyskała uznanie, a polscy czytelnicy mogli się z nią zapoznać już w 2000 roku. Od tego momentu cykl stał się globalnym fenomenem, którego łączna sprzedaż przekroczyła 600 milionów egzemplarzy.

Jakie są tomy sagi i jaka jest ich kolejność?

Główny cykl składa się z siedmiu tomów, które odpowiadają kolejnym latom nauki tytułowego bohatera w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie. Każda część staje się coraz bardziej dojrzała i obszerna, „dorastając” razem z czytelnikiem i wprowadzając coraz mroczniejsze wątki. Oficjalnym rozszerzeniem opowieści jest ósma część, „Harry Potter i Przeklęte Dziecko”, będąca zapisem scenariusza sztuki teatralnej.

Oto spis książek w poprawnej kolejności czytania:

• „Harry Potter i Kamień Filozoficzny”
• „Harry Potter i Komnata Tajemnic”
• „Harry Potter i więzień Azkabanu”
• „Harry Potter i Czara Ognia”
• „Harry Potter i Zakon Feniksa”
• „Harry Potter i Książę Półkrwi”
• „Harry Potter i Insygnia Śmierci”

Różnice w objętości poszczególnych części

Długość tomów zmienia się znacząco na przestrzeni całego cyklu. Pierwsza część to około 320 stron, podczas gdy „Komnata Tajemnic” liczy ich blisko 350. Kolejne książki systematycznie zwiększają swoją objętość: „więzień Azkabanu” osiąga około 430 stron, a „Czara Ognia” i „Książę Półkrwi” po około 640 stron. Najobszerniejsza część, „Zakon Feniksa”, to potężne tomiszcze zamykające się w około 960 stronach, a finałowe „Insygnia Śmierci” to około 780 stron.

Czy istniał Harry Potter przed J.K. Rowling?

Na długo przed globalnym sukcesem J.K. Rowling, nazwisko Harry Potter pojawiło się w polskiej literaturze. 19 marca 1972 roku na łamach 12. numeru „Życia Literackiego” opublikowano opowiadanie autorstwa polskiego poety Jana Rostworowskiego, żyjącego w latach 1919–1975. Jego głównym bohaterem był siedemnastoletni sklepikarz o tym samym imieniu i nazwisku, mieszkający na prowincji i zajmujący się dostarczaniem wędlin.

Postać z opowiadania Rostworowskiego, opisywana jako chłopiec o rysach „prawie jakby pomyślanych, a nie zrobionych przez ojca i matkę”, nie miała jednak nic wspólnego z magią. Syn poety tłumaczył później, że pierwowzorem fikcyjnego Harry’ego Pottera był jeden z handlowych kontrahentów z czasów, gdy Rostworowski sprzedawał polską żywność w Wielkiej Brytanii. Nie ma dowodów na to, by tekst z 1972 roku w jakikolwiek sposób zainspirował późniejszą twórczość Rowling.

Kim jest J.K. Rowling?

Joanne Rowling przyszła na świat 31 lipca 1965 roku w Chipping Sodbury. Edukację zakończyła uzyskaniem licencjatu z filologii francuskiej i filologii klasycznej na Uniwersytecie w Exeterze w 1986 roku. Po studiach pracowała m.in. dla Amnesty International, a później jako nauczycielka języka angielskiego w Portugalii.

Ukryta za inicjałami i pseudonimami

Decyzja o podpisaniu debiutanckiej książki jako J.K. Rowling nie wynikała z artystycznej fanaberii. Wydawca z Bloomsbury obawiał się, że chłopcy niechętnie sięgną po powieść fantasy napisaną przez kobietę, dlatego zasugerowano użycie inicjałów. Litera „K” pochodzi od imienia babki autorki – Kathleen – którego pisarka w rzeczywistości nigdy nie nosiła. Dopiero w 2013 roku do pseudonimu dołączył Robert Galbraith, pod którym rozpoczęła tworzenie kryminalnej serii o detektywie Cormoranie Strike’u.

Wspomniany detektyw to weteran wojenny z Afganistanu poruszający się o protezie nogi. W prowadzeniu śledztw towarzyszy mu asystentka, a z czasem wspólniczka, Robin Ellacott. Pod tym męskim pseudonimem Rowling chciała wrócić do pisania bez balastu oczekiwań i medialnego szumu, jednak jej tożsamość szybko została ujawniona.

Życie prywatne jako źródło literackich metafor

Ogromny wpływ na twórczość Rowling miały jej osobiste doświadczenia. Po rozwodzie z pierwszym mężem zmagała się z depresją kliniczną, będąc samotną matką bez stałych dochodów. To właśnie ten stan emocjonalnego odrętwienia i braku nadziei stał się bezpośrednią inspiracją do stworzenia dementorów – istot wysysających z człowieka całą radość.

Stworzenie dementorów było dla autorki sposobem na literackie przepracowanie poczucia pustki i utraty nadziei, których doświadczyła w najtrudniejszym okresie swojego życia.

Również strata matki, Anne Rowling, która zmarła w 1990 roku po długiej walce ze stwardnieniem rozsianym, odcisnęła piętno na fabule cyklu, nadając mu głęboki wymiar emocjonalny. Pisarka później hojnie wspierała badania nad tą chorobą, fundując m.in. specjalistyczne centrum na Uniwersytecie w Edynburgu nazwane imieniem matki.

Polskie tropy i sympatie w uniwersum czarodzieja

W stworzonym przez Rowling świecie magii pojawia się kilka zaskakujących polskich akcentów. Fani quidditcha z pewnością pamiętają zwód Wrońskiego, a w jednym z tomów wspomniany zostaje zawodnik Władysław Zamoyski. Wątek z pogranicza humoru i grozy pojawia się, gdy gajowy Hagrid opowiada o polskich trollach napotkanych na granicy. Wyrazem uznania polskich czytelników dla brytyjskiej autorki pozostaje przyznany jej w 2002 roku Order Uśmiechu.

Dlaczego Hufflepuff zdobył szczególne uznanie autorki?

Wielbiciele serii przyzwyczajeni są do dominacji Gryffindoru w fabule, jednak J.K. Rowling wielokrotnie podkreślała swoją sympatię do Hufflepuffu. Doceniała uczniów tego domu za cichą lojalność i nieefektowną, ale konsekwentną odwagę, która w decydującym momencie Bitwy o Hogwart sprawiła, że bardzo wielu z nich zostało na placu boju. Przyznała nawet, że nie czułaby rozczarowania, gdyby Tiara Przydziału skierowała ją właśnie tam.

Co nowego dzieje się z Harrym Potterem w 2026 roku?

Uniwersum wciąż ewoluuje. Na 2027 rok zaplanowano premierę nowego serialu, który szczegółowo zekranizuje każdy tom. Pierwszy sezon, oparty na „Kamieniu Filozoficznym”, będzie liczył 8 odcinków, a funkcję showrunnerki objęła Francesca Gardiner, przy współpracy reżysera Marka Myloda. W tytułową rolę wcieli się Dominic McLaughlin, a towarzyszyć mu będą Alastair Stout jako Ron Weasley oraz Arabella Stanton w roli Hermiony Granger.

W dorosłej obsadzie znaleźli się m.in. John Lithgow jako Albus Dumbledore, Janet McTeer grająca Minerwę McGonagall oraz Paapa Essiedu, który zmierzy się z postacią Severusa Snape’a.

Symboliczne wsparcie od ikony filmowej

Mimo że ikoniczny odtwórca roli z pierwszych ekranizacji, Daniel Radcliffe, nie jest zaangażowany w produkcję, postanowił okazać gest solidarności nowemu pokoleniu aktorów. Napisał prywatny list do Dominica McLaughlina, w którym wyraził nadzieję, że młody kolega będzie się na planie bawił jeszcze lepiej niż on sam przed laty. Jak wyznał w programie Good Morning America, zależało mu, by nie stawać się „widmem wiszącym nad życiem tych dzieci”, ale po prostu dodać im otuchy na starcie tej wymagającej przygody.

Aktor, który poznał sekret przed wszystkimi

W kontekście przyszłych ekranizacji warto przypomnieć wyjątkową więź, jaka łączyła Rowling z Alanem Rickmanem, filmowym Severusem Snapem. Tylko jemu pisarka zdradziła pełne zakończenie historii na długo przed jej publikacją. Zrobiła to, by aktor mógł jak najpełniej zbudować psychologiczną głębię swojej złożonej i tragicznej postaci, co przełożyło się na jedną z najbardziej pamiętnych kreacji w historii kina.