Długo czekałam na ten moment. Moja niespełna siedmioletnia córka słucha z zapartym tchem, pięcioletnia słucha jednym uchem, a ja z przyjemnością czytam kolejne opracowanie mitów greckich i żałuję, że Dimiter Inkiow nie napisał, a Wilfried Gebhard nie zilustrował ich ćwierć wieku wcześniej, bo z pewnością należałyby do moich ulubionych. Po raz kolejny entuzjastycznie sięgam po książki Media Rodzina, bo nie zawiodłam się na ich wydaniach baśni świata (TU, TU, TU i TU), a mity – podobnie jak baśnie, legendy czy opowieści biblijne – można przecież koncertowo skopać. Najpiękniejsze mity greckie Najciekawsze mity greckie, a także Najsłynniejsze legendy europejskie to zbiór historii, na których opiera się zachodnia kultura. Wiadomo, że trzeba je znać. Ale czym wyróżniają się akurat te książki na tle innych wydawnictw? Zapraszam do lektury.

Znajomości z mitami greckimi nie trzeba zaczynać od klasycznych opracowań Jana Parandowskiego czy Zygmunta Kubiaka, nie mówiąc już o Mitologii dla dorosłych Stanisława Stabryły (którą z trudem udało mi się wypożyczyć w bibliotece licealnej). Na nie i tak przyjdzie czas w szkole – wybrane mity greckie znajdują się w kanonie lektur dla klas IV–VI. A przecież dzieci dużo wcześniej stykają się z wyrażeniami w rodzaju „syzyfowa praca” (zwłaszcza w odniesieniu do sprzątania pokoju dziecięcego), „pięta Achillesa” (która ujawnia się zwłaszcza wtedy, gdy dziadkowie kuszą słodyczami) czy „paniczny strach” (na przykład przed pająkiem za oknem). Warto wyjaśnić, że są to szczególne połączenia wyrazów, za którymi stoją ciekawe historie.

JĘZYK

Dimiter Inkiow opowiada mity po swojemu, używając prostego, zrozumiałego dla dziecka języka. W Najpiękniejszych Najciekawszych mitach greckich, a także Najsłynniejszych legendach europejskich język gra drugie skrzypce: na pierwszy plan wysuwają się same wydarzenia, a nie sposób, w jaki zostały opisane. W tekstach pojawia się dużo dialogów, które ożywiają i uatrakcyjniają narrację. Mity w wydaniu Dimitera Inkiowa zachowują klasyczne brzmienie, autor nie mruga okiem do czytelnika, nie uwspółcześnia dawnych historii, a jedyne nawiązanie do obecnych czasów, jakie rzuciło mi się w oczy, pojawiło się we wstępie do Najpiękniejszych mitów greckich:

[Historie te] pochodzą z czasów, kiedy na greckiej górze Olimp mieszkali jeszcze bogowie. Dziś już ich tam nie ma. Być może przestraszyli się samolotów. W dawnych czasach, kiedy żyli starożytni Grecy, nie było samolotów ani rakiet. Na szczycie Olimpu panował olimpijski spokój.

Pod koniec rozdziałów pojawiają się natomiast informacje dotyczące związków frazeologicznych, które pochodzą z konkretnych mitów, np.:

Do dziś o kimś, kto osiągnął sukces, mówi się, że zdobył najwyższe laury.

Do dziś mianem „pięty Achillesa” określamy czyjeś słabe strony,

Do dziś, kiedy ludzie zaciekle się o coś kłócą, przedmiot ich sporów nazywa się „jabłkiem niezgody”.

Do dzisiaj o pracy, która wymaga ogromnego wysiłku, trwa bez końca i nie daje efektów mówi się, że jest to praca syzyfowa.

Za każdym razem Dimiter Inkiow podaje rzymskie odpowiedniki greckich bogów. Moja starsza córka ze zdumieniem odkryła, że nazwy planet Układu Słonecznego pochodzą z mitologii. Mity są obecne w naszym życiu w dużo większym stopniu, niż to sobie uświadamiamy…

Jako ciekawostkę dodam, że zaskoczyła mnie żeńska forma imienia Sfinks w Najpiękniejszych mitach greckich, którą tłumaczka (Alicja Lehrke) argumentuje tym, że w języku greckim Sfinks miała rodzaj żeński, a dodatkowo była przedstawiana jako potwór o głowie i piersiach kobiety.

WYBÓR MITÓW

Już same tytuły zbiorów zdradzają, że Dimiter Inkiow nie stawia sobie za cel stworzenia kompletnego opracowania mitologii greckiej, a jedynie zapoznanie najmłodszych czytelników z historiami, którego jego zdaniem są „najpiękniejsze” i „najciekawsze”. Zamiast układu chronologicznego (o który trudno w przypadku historii objaśniających odwieczne zagadnienia świata, życia i śmierci, dobra i zła oraz przeznaczenia człowieka) autor zastosował organizację tematyczną, gromadząc obok siebie po kilka historii, które w jakiś sposób się ze sobą łączą: albo ze względu na związki przyczynowo-skutkowe, albo z powodu tych samych bohaterów. Na przykład w Najciekawszych mitach greckich następują po sobie kolejno rozdziały: „Genialny Dedal”, „Labirynt dla Minotaura”, „Tezeusz i nić Ariadny”, „Dedal i Ikar” albo „Hades, bóg zmarłych dusz”, „Hades i Persefona” i „Demeter i Persefona”, a w Najpiękniejszych mitach greckich: „Rzeka Styks i pięta Achillesa”, „Jabłko niezgody” i „Koń trojański”. Nie zabrakło oczywiście mitów o stworzeniu świata, kozie Almatei karmiącej malutkiego Zeusa (ta opowieść świetnie połączyła się z jedną z bajek na dobranoc ze zbioru Dobranocki na pogodę i niepogodę autorstwa Zofii Staneckiej pt. Podniebna podróż kozy Fionki. TU recenzja książki).

          

NAJSŁYNNIEJSZE LEGENDY EUROPEJSKIE



Najsłynniejsze legendy europejskie to zbiór 13 opowieści pochodzących ze Skandynawii (Źródło wiecznej młodościDługi sen Olafa Ostesona), Anglii (Robin Hood – rabuś z zielonego lasu), Niemiec (Zygfryd pogromca smokówKobiety z Weinsbergu), Szwajcarii (Dlaczego Wilhelm Tell strzelał do jabłka), Włoch (Założenie Rzymu), Francji i Hiszpanii (Pieśń o Rolandzie), Czech (Golem – strażnik z gliny), a także Grecji. Legendy greckie są tak naprawdę mitami: Pory roku (ten mit o Demeter i Korze w nieco zmienionej wersji pojawia się również w zbiorze Najciekawsze mity greckie), Europa (ziemska żona Zeusa, na której cześć nazwano kontynent), Puszka Pandory (kara Zeusa za wykradzenie przez ludzi ognia) oraz Orfeusz w świecie podziemnym.

    

ILUSTRACJE

Kreska Wilfrieda Gebharda (ur. 1944 w Niemczech) jest lekka i zabawna, z lekkim zacięciem karykaturzysty. Jego styl kojarzy mi się z ilustracjami Gabriela Filcika do Diogenesa w beczce oraz dwudziestu innych znanych opowieści z czasów dawnych i najdawniejszych autorstwa Hanny Doskočilovej, jednej z moich ulubionych książek z dzieciństwa (pol. wyd. 1988), w której obok mitów greckich pojawiają się wątki biblijne i historyczne. Ilustracji w mitach i legendach europejskich jest dużo, jednak nie dominują one tekstu, występują w charakterze drobnych ozdobników, rzadko zajmują więcej niż połowę strony.

WYDANIE

Wszystkie trzy książki mają identyczny format (18,5 × 24 cm) z ujednoliconą oprawą graficzną: począwszy od twardej okładki poprzez wyklejki, skończywszy na tasiemkach do zaznaczania stron w kolorach odpowiadających grzbietom. Na stronach jest dużo światła: zarówno ze względu na szerokie marginesy, białe tło ilustracji, jak i z powodu jasnego odcienia matowych kartek. Szyto-klejona oprawa zapewnia trwałość i wygodę podczas czytania. To czysta przyjemność trzymać w rękach tak wydane książki!

    

O AUTORZE

Dimiter Inkiow urodził się w 1932 w bułgarskim Chaskowie. Z powodu problemów z komunistycznym rządem Bułgarii w 1965 wyemigrował do Monachium, gdzie przez niemal trzy dekady pracował jako scenarzysta w Radiu Wolna Europa. Napisał ponad 100 książek, które zostały przetłumaczone na 25 języków. Jego seria o Klarze i jej młodszym bracie weszła do kanonu literatury dziecięcej. W Polsce książki ukazały się nakładem wydawnictwa Tatarak (Ja i moja siostra KlaraJa, Klara i zwierzaki oraz Sto pociech z Klarą). Dimiter Inkiow zmarł w 2006 roku jako jeden z największych współczesnych pisarzy literatury dziecięcej. Najpiękniejsze mity greckieNajciekawsze mity greckie Najsłynniejsze legendy europejskie zostały przetłumaczone z języka niemieckiego.

TYTUŁ: Najpiękniejsze mity greckie
TEKST: Dimiter Inkiow
TŁUMACZENIE: Alicja Lehrke
ILUSTRACJE: Wilfried Gebhard
LICZBA STRON: 168
OPRAWA: twarda
FORMAT: 18,5 × 24 cm
WIEK: 6+
WYDAWNICTWO: Media Rodzina
ROK WYDANIA: 2008

TYTUŁ: Najciekawsze mity greckie
TEKST: Dimiter Inkiow
TŁUMACZENIE: Anna Gamroth
ILUSTRACJE: Wilfried Gebhard
LICZBA STRON: 160
OPRAWA: twarda
FORMAT: 18,5 × 24 cm
WIEK: 6+
WYDAWNICTWO: Media Rodzina
ROK WYDANIA: 2012

TYTUŁ: Najsłynniejsze legendy europejskie
TEKST: Dimiter Inkiow
TŁUMACZENIE: Anna Gamroth
ILUSTRACJE: Wilfried Gebhard
LICZBA STRON: 136
OPRAWA: twarda
FORMAT: 18,5 × 24 cm
WIEK: 6+
WYDAWNICTWO: Media Rodzina
ROK WYDANIA: 2014

One thought on “Mitologia dla najmłodszych – „Najpiękniejsze mity greckie”, „Najciekawsze mity greckie”, „Najsłynniejsze legendy europejskie””

  1. I po raz kolejny dziękuję za podpowiedź do naszej domowej biblioteczki. Ostatnio z moim pięciolatkiem coraz śmielej wchodzimy w czasy starożytne ! Ilustracje i kilka zamieszczonych przez Ciebie cytatów bardzo mnie przekonują do zakupu! Pozdrawiam!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *